Helaas is het een trieste realiteit dat sommige mensen lastiggevallen worden in het openbaar vervoer, ook mij is zo’n verontrustende ervaring overkomen. Ik zat in een treinwagon met hooguit 4 mensen. Ik zat in een zitje van twee personen toen er plots een man naast me kwam zitten en mij aansprak over mijn persoonlijk leven en al ineens met me wilde trouwen. Toen hij me wilde aanraken heb ik heel koelbloedig en (nog steeds) vriendelijk aangemaand dat hij zich zou verplaatsen en me met rust laat. Met succes! Hoewel de ervaring allesbehalve oké was, was ik opgelucht dat het vriendelijk werd beëindigd.
Maar een goede vriendin van mij Romi maakte het ook mee in de trein. Een ontzettend nare ervaring die ze aankaartte op haar sociale media. De NMBS antwoordde: “Als iemand zich toch onveilig voelt, dan vragen wij dat ze zich wenden tot ons boordpersoneel. Daarnaast is er ook de mogelijkheid om ons noodnummer te bellen als de situatie dat vereist. Dat kan op 0800/30.230. Bovendien zijn onze nieuwste treinen uitgerust met camera‘s zodat de daders achteraf geïdentificeerd kunnen worden.”
Sorry maar ik vind deze maatregelen hoogst onaanvaardbaar. Het is dus aan het slachtoffer om acties te ondernemen om zelf in veiligheid te geraken en een uitweg te zoeken uit je benarde situatie.
We hebben bystanders nodig
Het is aan de instanties van het openbaar vervoer zelf om de sociale veiligheid in metro’s, trams, bussen en treinen te verbeteren. Want dat is een belangrijk aspect voor het welzijn van reizigers. In Azië wordt er zo vaak benadrukt dat omstanders moeten ingrijpen bij onveilige situaties
Ik ben ervan overtuigd dat deze aanpak kan dienen als inspiratie voor ons land. Om de sociale veiligheid te verbeteren, zijn verschillende maatregelen en bewustmakingsinitiatieven nodig:
- Romi haalde het in haar artikel aan dat er veiligheidsmaatregelen in voertuigen aanwezig moeten zijn:
- Cameratoezicht in voertuigen kan een afschrikkende werking hebben op potentiële daders én tegelijkertijd helpen bij het identificeren van overtredingen achteraf. Aan camera’s is ook een preventief verhaal gekoppeld en dat vertelt de NMBS niet.
- Noodknoppen: Het plaatsen van noodknoppen in voertuigen waarmee reizigers direct contact kunnen opnemen met het boordpersoneel of de hulpdiensten in geval van een noodsituatie. Niet enkel een telefoonnummer waar je vaak in wacht wordt gehouden.
- Personeelstraining:
- Omstandertraining: Het boordpersoneel maar zeker ook andere reizigers moeten aangeleerd worden om potentieel gevaarlijke situaties te herkennen en hoe hierop te reageren. Zo wordt er in Azië op elke rit meermaals afgeroepen dat ongepast gedrag niet toelaatbaar is en dat iedereen verantwoordelijk is om een veilige reis voor elkaar te voorzien. Dat betekent ook optreden wanneer je nog maar een vermoeden hebt van ongepast gedrag van anderen.
- Bewustmakingscampagnes:
- Publieksvoorlichting: Het lanceren van campagnes die reizigers bewust maken van hun rol in het handhaven van sociale veiligheid. Het aanmoedigen van het melden van incidenten en het benadrukken van solidariteit tussen reizigers kan een positieve invloed hebben. Hier kan de Aziatische benadering van het activeren van omstanders als ‘actieve’ deelnemers aan veiligheid als voorbeeld dienen. Zo is die bystanderspolicy op verschillende posters zichtbaar in de stations, op perrons en in alle wagons.
- Samenwerking met wetshandhavingsinstanties:
- Snelle respons: Samenwerking met lokale politie en andere wetshandhavingsinstanties om snel te reageren op gemelde incidenten en daders snel op te sporen.
- Technologische oplossingen:
- Applicaties voor noodgevallen: Ook via de mobiele apps zouden reizigers snel noodsituaties kunnen melden, waarbij hun locatie gemakkelijk kan worden vastgesteld.
- Fysiek ontwerp van voertuigen en stations:
- Goed verlichte gebieden en zachte muziek: Zorgen voor voldoende verlichting op stations en in voertuigen om donkere plekken te vermijden, waardoor het risico op ongewenst gedrag wordt verminderd en klassieke muziek spelen zorgen vaak voor een aangenamere omgeving en minder wangedrag.
Ik ben ervan overtuigd dat de rol van omstanders in het handhaven van sociale veiligheid, zoals in sommige Aziatische landen, een zeer effectieve strategie is. Het aanmoedigen van solidariteit en actieve betrokkenheid van alle reizigers kan bijdragen aan een veiligere reiservaring voor iedereen.